Halil Selimi, njihet si një nga veprimtarët e hershëm shqiptarë nga Lugina e Preshevës, i cili për shkak të angazhimit të tij politik kundër regjimit jugosllav përfundoi në burg gjatë viteve të tetëdhjeta. Emri i tij përmendet ndër ish-të burgosurit politikë që përballuan dënime të rënda në një periudhë të tensionuar historike për shqiptarët në ish-Jugosllavi. Historia e Halil Selimit është histori qëndrese, dhimbjeje dhe përkushtimi ndaj një ideali që kapërcen jetën individuale dhe bëhet pjesë e kujtesës kolektive.
Dikur kur fjala “liri” shqiptohej me zë të ulët dhe kur bindja kombëtare paguhej me vite burgu, Halil Selimi zgjodhi të mos heshtë. Ai i përket atij brezi shqiptarësh nga Lugina e Preshevës që nuk u përkulën përballë represionit, por e mbrojtën identitetin dhe dinjitetin kombëtar me çmimin e sakrificës personale. Arrestimi, burgimi dhe ndarja e dhunshme nga familja nuk e thyen vullnetin e tij, përkundrazi, e forcuan bindjen se liria dhe të drejtat kombëtare nuk janë privilegj, por e drejtë e patjetërsueshme.
Historia e Halil Selimit është histori qëndrese, dhimbjeje dhe përkushtimi ndaj një ideali që kapërcen jetën individuale dhe bëhet pjesë e kujtesës kolektive.
I lindur dhe i rritur në Preshevë, Selimi u përfshi herët në rrymat atdhetare që kërkonin më shumë të drejta politike e kombëtare për shqiptarët në Luginë dhe Kosovë. Aktiviteti i tij politik u konsiderua i papranueshëm nga autoritetet e kohës, çka çoi në arrestimin dhe dënimin e tij me burgim shumëvjeçar.
Sipas dëshmive të bashkëkohësve, ai u përball me kushte të vështira gjatë vuajtjes së dënimit, duke mbetur i ndarë për vite me radhë nga familja dhe komuniteti i tij.
Burgosja e tij u pa si pjesë e një vale më të gjerë ndjekjesh ndaj aktivistëve shqiptarë pas demonstratave të vitit 1981, kur shumë të rinj dhe intelektualë u dënuan për “veprimtari armiqësore” apo “kundërrevolucionare”. Edhe Halil Selimi ishte ndër ata që paguan çmim të lartë për bindjet e tij politike.
Pas lirimit nga burgu, ai vazhdoi të mbetej i angazhuar në çështjet kombëtare, ndonëse nën vëzhgim të vazhdueshëm nga strukturat shtetërore. Rrethanat politike dhe presionet e kohës e detyruan që një pjesë të jetës ta kalojë jashtë vendlindjes. Në periudhën e pasluftës, ai u vendos në Kosovë, duke vazhduar të jetë pjesë e rrëfimeve dhe kujtesës kolektive të ish-të burgosurve politikë shqiptarë.
Figura e Halil Selimit përfaqëson një kapitull të dhimbshëm, por domethënës të historisë së rezistencës shqiptare në Luginën e Preshevës. Përkrah shumë bashkëveprimtarëve të tij, ai mbetet simbol i një brezi që u përball me ndëshkim institucional për shkak të kërkesës për barazi, liri dhe dinjitet kombëtar.
Sot, emri i tij përmendet në kontekstin e historisë së të burgosurve politikë shqiptarë, si dëshmi e një periudhe kur angazhimi politik dhe kombëtar bartte pasoja të rënda personale e familjare. Historia e tij është pjesë e mozaikut më të gjerë të sakrificës së shqiptarëve të Luginës së Preshevës në përpjekje për të drejtat e tyre.
Kush ishte Halil Selimi?
Halil Selimi është një nga figurat e njohura të çështjes kombëtare shqiptare në Luginën e Preshevës, i dalluar për angazhimin e tij të hershëm në veprimtarinë patriotike dhe kundërshtimin e hapur ndaj regjimit jugosllav. Aktiviteti i tij politik në fillim të viteve ’80 u konsiderua i papranueshëm nga autoritetet e kohës, çka çoi në arrestimin dhe dënimin e tij për veprimtari armiqësore ndaj shtetit.
Vuajtja e dënimit për bindjet politike
Sipas burimeve historike, arrestimi i Halil Selimit ndodhi rreth vitit 1981, në valën e ndjekjeve që pasuan demonstratat e asaj periudhe. Ai u dënua me tetë vjet burgim, së bashku me disa bashkëveprimtarë të tij, ndër ta edhe vëllezërit Ymer dhe Bejadin Hasani, të cilët po ashtu u përballën me dënime të rënda për veprimtari politike.
Gjatë viteve të burgimit, Selimi vuajti dënimin në disa institucione ndëshkuese, në kushte të vështira dhe i ndarë nga familja dhe bashkëpunëtorët. Burgosja e tij ishte pjesë e represionit të gjerë ndaj aktivistëve shqiptarë që kërkonin më shumë të drejta kombëtare dhe politike.
Vazhdimi i veprimtarisë pas lirimit
Pas lirimit nga burgu, Halil Selimi nuk u tërhoq nga angazhimi i tij. Ai mbeti aktiv në lëvizjet politike shqiptare, duke vijuar veprimtarinë patriotike brenda dhe jashtë vendlindjes. Në periudha të ndryshme, ai u përfshi në organizime politike që synonin avancimin e të drejtave të shqiptarëve, duke kontribuar në rrethana të ndërlikuara politike deri në prag të luftërave çlirimtare në Kosovë dhe në Luginën e Preshevës.
Për shkak të përndjekjes së vazhdueshme nga autoritetet, ai u detyrua të largohej nga vendlindja dhe më pas u vendos në Shqipëri, ku vazhdoi angazhimin e tij për kauzën kombëtare.
Pasojat personale dhe familjare
Burgosja dhe përndjekja patën pasoja të rënda edhe në jetën e tij familjare. Gjatë kohës së vuajtjes së dënimit, familja e tij përjetoi vështirësi të mëdha ekonomike dhe emocionale. Sipas rrëfimeve të bashkëkohësve, Halil Selimit nuk iu lejua të merrte pjesë në ceremoninë mortore të nënës së tij, për shkak të statusit si i burgosur politik i cilësuar “armik” nga regjimi i kohës.
Këto përvoja lanë gjurmë të thella në jetën e tij personale. Pas çlirimit të Kosovës, ai jetoi me familjen në Prishtinë, pasi rrethanat politike dhe kërcënimet e mundshme nuk i mundësuan kthimin e lirë në vendlindje.
Figura e Halil Selimit mbetet pjesë e historisë së rezistencës politike të shqiptarëve në Luginën e Preshevës, një dëshmi e një periudhe të vështirë, kur angazhimi për të drejtat kombëtare shoqërohej me sakrifica të mëdha personale dhe familjare.
Selimi: “Unë lirinë e kam ndier edhe në burg. Sot e ndjej se është liruar edhe burgu!”
Transformimi i ish-Burgut të Prishtinës në muze i ka dhënë mundësinë publikut dhe familjarëve të ish-të burgosurve të prekin me dorë historinë e dhimbshme dhe rezistencën e shqiptarëve gjatë periudhës së regjimit jugosllav. Mes hapësirave që mbajnë gjurmët e vuajtjeve, vizitorët ndjejnë një emocion të pazakontë, një përzierje dhimbjeje, krenarie dhe shprese.
Ndër ta ishte edhe ish-i burgosuri politik Halil Selimi, i cili në murin e hapësirës dedikuar mesazheve të të dënuarve, shkroi me dorën e vet:“Unë lirinë e kam ndjerë edhe në burg! Sot e ndjej se është liruar edhe burgu!”
Fjala e tij nuk është thjesht një shprehje nostalgjie, por një dëshmi e forcës shpirtërore që e karakterizonte atë gjatë vuajtjes. Selimi, i dënuar me shumë vite burg, nuk e pranoi kurrë poshtërimin e regjimit; ai vazhdoi të protestonte dhe të shprehte mosbindjen, duke kaluar periudha të gjata në izolim dhe në atë që bashkëvuajtësit e quajnë “burg brenda burgut”, një hapësirë ndëshkimore për ata që nuk dorëzoheshin.
Që në vitin 1987, nga Burgu i Pozharvcit, Selimi kishte dërguar një letër të fuqishme Sekretariatit Republikan, ku denonconte maltretimet dhe shkeljet e të drejtave elementare ndaj të burgosurve politik shqiptarë. Në atë letër, ai nuk kërkonte mëshirë, por respekt, një dëshmi e qartë e dinjitetit dhe bindjes së tij për kauzën kombëtare.
Vizita e tij në muze nuk ishte thjesht një udhëtim në kohë, por një rikthim simbolik i lirisë, jo vetëm për të vetë, por për të gjithë ata që vuajtën në ato mure. Fjalët e tij na kujtojnë se liria është më shumë se mungesa e prangave, është forcë shpirtërore, rezistencë dhe dinjitet që as dhuna e as kohërat e errëta nuk mund ta shuan./rajonipress/