Këtë vit, kalendari ka sjellë një përputhje të rrallë: muaji i Ramazanit për besimtarët myslimanë dhe periudha e Kreshmëve për besimtarët e krishterë zhvillohen pothuajse paralelisht. Edhe pse i përkasin traditave të ndryshme fetare, të dyja periudhat lidhen me agjërimin, reflektimin dhe vetëpërmbajtjen.
Në kontekstin shqiptar, kjo përputhje merr një vlerë të veçantë. Shqipëria dhe trojet shqiptare njihen historikisht për bashkëjetesën ndërfetare, ku komunitetet myslimane, katolike dhe ortodokse kanë ndarë hapësira, tradita dhe jetën e përditshme pa tensione të theksuara. Për shumë familje shqiptare, përvoja e dy besimeve brenda të njëjtit rreth shoqëror është realitet i zakonshëm.
Përkimin e Ramazanit me Kreshmët mund ta shohim si një moment që e bën më të dukshme këtë traditë të bashkëjetesës. Në të dyja rastet, theksi vendoset te përkushtimi personal, sakrifica dhe kujdesi ndaj tjetrit — vlera që tejkalojnë kufijtë fetarë dhe që kanë qenë pjesë e kulturës shqiptare ndër shekuj.
Nga një këndvështrim hulumtues, ky fenomen kalendarik nuk është i shpeshtë, por as i pazakontë. Ai ndodh kur ciklet e ndryshme kohore — ai hënor i Islamit dhe ai solar i krishterimit — afrohen në mënyrë të natyrshme. Megjithatë, ndikimi i tij në diskursin publik shqiptar është i dukshëm: rikthen në vëmendje modelin e bashkëjetesës, që shpesh përmendet si një prej karakteristikave më të dallueshme të shoqërisë shqiptare.
Në një kohë kur tensionet fetare janë të pranishme në shumë vende të botës, fakti që dy periudha të rëndësishme të agjërimit zhvillohen paralelisht në një shoqëri që tradicionalisht i ka përjetuar këto rite në harmoni, ofron një shembull të qartë të stabilitetit dhe tolerancës ndërfetare.
Ramazani dhe Kreshmët: dy rrugë shpirtërore, një thelb i përbashkët
Ramazani është muaji i shenjtë për besimtarët myslimanë, gjatë të cilit agjërohet nga agimi deri në perëndim të diellit. Ai përfaqëson përkushtim, vetëdisiplinë, lutje dhe solidaritet me të varfrit.
Kreshmët janë periudha e agjërimit për besimtarët e krishterë, që zgjat 40 ditë para Pashkëve. Gjatë kësaj kohe, praktikohet heqja dorë nga ushqime apo zakone, si formë pendese dhe përgatitjeje shpirtërore.
Të dyja periudhat nxisin reflektim, sakrificë dhe afrim me Zotin — duke dëshmuar se, pavarësisht dallimeve në rite, thelbi shpirtëror mbetet i përbashkët.
Besim Laci