U shpall libri më i mirë për vitin e kaluar në Kosovë (Foto)

0
439

Në sallën e Universitetit “Ukshin Hoti” në Prizren në prezencën e dashamireve te shumte librit, studenteve, profesorëve, arsimdashës dhe qytetare të tjerë  me iniciative e Shoqatës  për Bashkimin Shkrimtareve shqiptarë të Kosovës u  mbajte manifestimi solemn kushtua ndarjes të çmimit vjetor  për librin me të mire të vitit në Kosovë. Me këtë rast vepra me e mire historiko- shkencor u shpall librit i prof. dr. Rexhep Do?it me titullin:’ Pellazdët / pellazgët/ gjyshet e ilirëve dhe stërgjyshorit e shqiptarëve”. Në fjalën e rasti të autorit të librit prof. dr. Rexhep Do?it dhe të tjerëve në mes tjerash u  konstatua së kjo vepër është vepra më e re e tij  historiko- shkencore e cila nëpërmjet treqind e dyzet e tetë faqeve dhe nëntëqind fusnotave  konkretizohet me  buste, shtatore, emra të hyjnive pellazdo-ilir-shqiptarë, që nga koha e para antika e antika. ku autori i këtij botimi i shqyrton shumë emra hyjnish,  kulte,  kulte për zotëruat e ujërave, maleve, bujqësisë, pjellshmërisë, dukurive natyrore të cilat nëpërmjet emërtimeve, me anë të  dhënave onomastike, gjuhësore, historike, arkeologjike dhe etnografike i gjurmojnë  dhe i gjen edhe sot në rrënjorët e shumë oikonimeve të sotme, sidomos në Kosovë, po edhe më larg. Ai në bazë të këtyre dëshmive konstaton se pellazdo-ilire-shqiptarët shtriheshin prej motesh – pjesërisht në tri kontinente, në  Evropë, në Azi dhe në Afrikë. Këto mendime të Do?it e përforcojnë,  dëshmitë e  dy kryetarëve  të Egjyptit, Mehmet Ali Pasha dhe Farukut, mandej edhe dy kryetarët e Turqisë, Kemajl Ataturku e Kenan Evreni. Në Azinë e Vogël, autori i këtij librit i ndriçon si askush deri më sot onomat pellazge-ilire –shqiptare të veprat botërore “Iliada” e “Odiseja” të Homerit, me të dhënat bindëse historike-shkencore, sidomos të toponimeve ilire-dardane, që përqasin me proto shqipen. Autori i librit gjithashtu i ndriçon bindshëm shumë etimologji të errtë të emrave të fshatrave kosovare me prejardhje pellazge, ilire, trakase e të tjera. Shumë antroponime, patronime, oikonime, emra lumenjsh e malesh i merr si pikënisje, apo për krahasime në diakroni dhe sinkroni, i merr, pra, po kështu edhe nga poemat e njohura botërore të Homerit, të cilat  i përmend si emërtime pellazge të parahistorisë.

Ky libër historiko- shkencore  në treqind e dyzet e tetë faqeve dhe nëntëqind fusnotave konkretizohet historia pellazdë -ilire- shqiptare

Studiuesi dr. Doçi në një kapitull të veçantë gjithashtu flet për  abecenë e pellazgeve /pellazgëve/, të cilën e sollën  pellazgët/ prej fenikasve të Egjiptit në Greqi, dhe prej tyre pastaj e morën grekët në përdorim të pellazgeve /pellazgëve/ të cilët shkruanin nga e djathta në të majtë dhe anasjelltas. Në vështrimin “Rreth pellazgëve sipas onomastikës ilire-shqiptare” autori  gjithashtu bënë fjalë edhe për  patronimet dhe toponimet e stome me fjalën pellazdë /pellazgë/ të ruajtura si trashëgimtarë të shqiptareve nga të parët e pellazgëve, pra, hasen në traditën shqiptare në jug të Shqipërisë dhe në Greqi, ashtu si është ruajtur emërtimi ilir  në onomastikën të shqiptareve në Mali të Zi. Këto onoma si margaritarë të gjuhës shqipe i ka shënuar vetë autori i librit në terren, të cilat emërtime me fjalën pellazgë,  me vlerë të pakrahasueshme  për kontinuitetin  pellazget /pellazgë/-ilire-shqiptar janë: Shkëmbi i Pellazgut – rrënojë fortifikata në fshatin Pëllumbas  të Beratit, pellazgu – patronim në Korçë, Ledhi Pellazg – gërmadhë kështjelle me gurë ciklopikë në fshatin arbëresh Vila të rrethit të Athinës, dhe Pellazges – patronim në anën e qytetit të Lamias në Greqi.

Për të përforcuar mendimin e tij rreth lidhshmërisë etnike dhe gjuhësore pellasde-ilire-shqiptare, autori me një përkushtim të madh dhe devotshmëri jep dëshmi për gnomat para antike dhe antike, duke i krahasuar  ato me antroponimet e sotme në terren dhe në burime shkrimore historike  burime latine.

Kjo shtrirje dhe  shtrirjet tjera  tregojnë për  substratin etnik pellazg-ilir, si etnose paraprurëse të popullit shqiptar, po edhe të popujve të tjerë.
Në pjesën  e  kapitullit të këtij librit në vete “Ndihmesa e onomstikës për ndriçimin e gjuhës pellazge /pellazge/-ilire-shqipe” i shqyrton fjalët e proto shqipes, të fondit pellazgë -ilire-shqiptar, numërorët, një nga trajtat e mundshme njâ, ni, një e të tjera me trajtat di, du, dy, tre e tri, mandej fjalët, krua me trajtat kron, krua, krumë, krot, kroi, ballë, korije, mal me trajtat mol e majë, rrah  rreh, rrih, ris e të tjera.

Me një akribi të rrallë  autori  Do?i flet edhe  për lidhshmërinë e shqiptarëve mesjetarë dhe të sotëm në Kosovën Lindore me pellazg-ilirët në atë krah, në punimin “Gjurmë pellasdë / pellazgo/-ilire-shqiptare në onomastikën e Kosovës Lindore”. Këtë lidhshmëri profesor Doçi e dëshmon me të dhëna të dijetarëve, të cilët flasin për popullsinë e asaj, mandej me të dhëna të dokumenteve mesjetare sllave.

Studiuesi dr. Doçi në një kapitull të veçantë gjithashtu flet për  abecenë e pellazgeve /pellazgëve/, të cilën e sollën  pellazgët/ prej fenikasve të Egjiptit në Greqi, dhe prej tyre pastaj e morën grekët në përdorim të pellazgeve /pellazgëve/ të cilët shkruanin nga e djathta në të majtë dhe anasjelltas. Në vështrimin “Rreth pellazgëve sipas onomastikës ilire-shqiptare” autori  gjithashtu bënë fjalë edhe për  patronimet dhe toponimet e stome me fjalën pellazdë /pellazgë/ të ruajtura si trashëgimtarë të shqiptareve nga të parët e pellazgëve, pra, hasen në traditën shqiptare në jug të Shqipërisë dhe në Greqi, ashtu si është ruajtur emërtimi ilir  në onomastikën të shqiptareve në Mali të Zi. Këto onoma si margaritarë të gjuhës shqipe i ka shënuar vetë autori i librit në terren, të cilat emërtime me fjalën pellazgë,  me vlerë të pakrahasueshme  për kontinuitetin  pellazget /pellazgë/-ilire-shqiptar janë: Shkëmbi i Pellazgut – rrënojë fortifikata në fshatin Pëllumbas  të Beratit, pellazgu – patronim në Korçë, Ledhi Pellazg – gërmadhë kështjelle me gurë ciklopikë në fshatin arbëresh Vila të rrethit të Athinës, dhe Pellazges – patronim në anën e qytetit të Lamias në Greqi.

Për të përforcuar mendimin e tij rreth lidhshmërisë etnike dhe gjuhësore pellasde-ilire-shqiptare, autori me një përkushtim të madh dhe devotshmëri jep dëshmi për gnomat para antike dhe antike, duke i krahasuar  ato me antroponimet e sotme në terren dhe në burime shkrimore historike  burime latine.

Kjo shtrirje dhe  shtrirjet tjera  tregojnë për  substratin etnik pellazg-ilir, si etnose paraprurëse të popullit shqiptar, po edhe të popujve të tjerë.
Në pjesën  e  kapitullit të këtij librit në vete “Ndihmesa e onomstikës për ndriçimin e gjuhës pellazge /pellazge/-ilire-shqipe” i shqyrton fjalët e proto shqipes, të fondit pellazgë -ilire-shqiptar, numërorët, një nga trajtat e mundshme njâ, ni, një e të tjera me trajtat di, du, dy, tre e tri, mandej fjalët, krua me trajtat kron, krua, krumë, krot, kroi, ballë, korije, mal me trajtat mol e majë, rrah  rreh, rrih, ris e të tjera.

Me një akribi të rrallë  autori  Do i flet edhe  për lidhshmërinë e shqiptarëve mesjetarë dhe të sotëm në Kosovën Lindore me pellazg-ilirët në atë krah, në punimin “Gjurmë pellasdë / pellazgo/-ilire-shqiptare në onomastikën e Kosovës Lindore”. Këtë lidhshmëri profesor Doçi e dëshmon me të dhëna të dijetarëve, të cilët flasin për popullsinë e asaj, mandej me të dhëna të dokumenteve mesjetare sllave.

Autori i librit  flet gjerësisht dhe qartë për burimin e fjalës pellasdë dhe pellazgë

Lidhshmëritë pellasde/ pellazgë/-ilire-shqiptare dijetari  Doçi i sheh edhe përmes antroponimeve, mani, baçi, Bardheci, Shyti, Dema në gjenealogjinë e bashkëfshatarëve të tij, Doçve të Kerrnicës, të besimit islam, dhe të afërtve të Doçve, të Toplanajt të fshatit Pogragjës të Klinës. Dhe, si shumë të lashtë me prejardhje i nxjerr edhe antroponimet pellasde-ilire-shqiptare Filipi e Aleksandër  mbretër Maqedoni  të Maqedonisë antike, siç i ka shtjelluar në punimin me titull: “Rreth prejardhjes së antroponimeve Filip dhe Aleksandër që nga parahistoria pellasde/pellazgë/ e deri më sot”.

Me anë të onomastikës dr. Rexhep Doçi në librin e tij e ndriçon gjithashtu prejardhjen e oikonimit të Mitrovicës, një nga emri i hyjnisë pellasdë  /pellazgë/-ilire-shqiptare: *Damater – Demeter – Dimiter – Dhimitër – Shën Mitër – Mitër- Mitrovicë, që emrat e sotëm Mitër dhe Dhimitër janë emra të zakonshëm edhe sot te shqiptarët e besimit krishterë. Matronimi pellasdo pellazgë/-ilire-shqiptar Damater- Demeter “dhé nënë”, hyjnesha e plleshmëria e bujqësisë  ka qenë vetëm si matronim, të cilat  me kohë përdoret nga shqiptarët si ambigjen, siç thotë S. Konda, dhe kështu përdoret me trajta të ndryshme edhe si i shenjtë krishterë, siç është shtanguar edhe në emrin e Mitrovicës.

Pellazdologu  dr. Doçi, me të dhënat që na i ofron në librin e tij lidhur me onomastike e shumta dëshmon praninë e fjalës bind apo të këtij antroponimi mijëvjeçar pellazg-ilir-shqiptar na bind sidomos në Evropë dhe në Azi. Ai nuk pajtohet me disa gjuhëtarë, sidomos shqiptarë, lidhur me  prejardhjen e zotit ilir “Bind” na bind,  së emrin bindja është antroponim në fjalë “Bind” i zbërthehet  prej dy fjalësh shqipe: bin i binë, i bimë, i mbirë dhe fjalës da, de, d