{"id":8892,"date":"2026-01-20T10:28:47","date_gmt":"2026-01-20T10:28:47","guid":{"rendered":"https:\/\/syri.tv\/?p=8892"},"modified":"2026-01-20T10:28:47","modified_gmt":"2026-01-20T10:28:47","slug":"objektet-sakrale-te-krishtera-ne-rajonin-e-bujanocit-kisha-manastire-nekropole","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/syri.tv\/?p=8892","title":{"rendered":"Objektet sakrale t\u00eb krishtera n\u00eb rajonin e Bujanocit\/kisha, manastire, nekropole"},"content":{"rendered":"

Nga; Xhemaledin Salihu<\/p>\n

\n
Trash\u00ebgimia kulturore ortodokse e Lugin\u00ebs s\u00eb Preshev\u00ebs \u00ebsht\u00eb edhe shqiptare.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Lugina e Preshev\u00ebs (Kosova Lindore) \u00ebsht\u00eb e banuar me shumic\u00eb shqiptare dhe aktualisht shtrihet n\u00eb jug t\u00eb Serbis\u00eb. Ajo qysh n\u00eb Antik\u00eb i takonte Dardanis\u00eb, fisit Ilir q\u00eb kryesisht shtrihet p\u00ebrgjat\u00eb lumit Morav\u00eb dhe Vardar. K\u00ebt\u00eb trev\u00eb shqiptare e b\u00ebjn\u00eb komuna e Preshev\u00ebs, Bujanocit dhe Medvegj\u00ebs.<\/div>\n<\/div>\n
\n
\u201cN\u00eb koh\u00ebn parahistorike, territori i Moravic\u00ebs s\u00eb sotme me Preshev\u00ebn i takonte popullit t\u00eb vjet\u00ebr Dardan\u201d. \/K.Jiricek, Istorija Srba, I, Beograd, 1922 f. 255\/<\/div>\n<\/div>\n
\n
Shqiptar\u00ebt e Lugin\u00ebs s\u00eb Preshev\u00ebs, Kosov\u00ebs dhe t\u00eb Maqedonis\u00eb paraqesin etnikumin m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr n\u00eb rajon. Ata b\u00ebnin pjes\u00eb n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb Dardane, e cila p\u00ebr k\u00ebt\u00eb etnikum paraqiste t\u00ebr\u00ebsi etnogjenetike dhe politike.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Lugina e Preshev\u00ebs, s\u00eb bashku me Lugin\u00ebn e Shkupit, sipas gjeografit serb Jovan Cvijiq, paraqesin r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe gjeostrategjike dhe gjeopolitike n\u00eb Ballkan dhe shteti q\u00eb mbik\u00ebqyr\u00eb dhe sundon k\u00ebto dy Lugina qeveris\u00eb krejt Ballkanin. K\u00ebtu q\u00ebndron edhe r\u00ebnd\u00ebsia e Lugin\u00ebs s\u00eb Preshev\u00ebs, e cila gjat\u00eb historis\u00eb dhe t\u00eb kaluar\u00ebs s\u00eb saj ishte aren\u00eb e shum\u00eb betejave dhe luft\u00ebrave p\u00ebr ta sunduar at\u00eb.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Lugina e Preshev\u00ebs n\u00eb koh\u00ebrat antike ka qen\u00eb n\u00ebn sundimin romak. Provinca e Dyt\u00eb Provincia Dardanium ka qen\u00eb poashtu n\u00ebn sundimin romak me kryeqytetin e saj Scup, Shkupi i sot\u00ebm. Gjat\u00eb dyndjeve sllave, gjat shek. VI dhe VII, n\u00eb rajonin e Preshev\u00ebs jan\u00eb nd\u00ebrtuar ca k\u00ebshtjella p\u00ebr t\u2019u mbrojtur nga barbar\u00ebt sllav. P\u00ebr k\u00ebto fortesa m\u00eb s\u00eb miri flet historiani bizantin Prokopie. K\u00ebto k\u00ebshtjella ishin Kalaja e Preshev\u00ebs si dhe ca t\u00eb tjera n\u00eb Karadak (Mal\u00ebsia e Preshev\u00ebs). Deri n\u00eb shekullin IX, rajoni i Preshev\u00ebs mbetet n\u00ebn pushtimin Bizantin. Nga gjysma e dyt\u00eb e shek. IX deri n\u00eb shek .X rajoni i Preshev\u00ebs pushtohet nga ana e Mbret\u00ebris\u00eb Bullgare. Prej shek. XI e deri n\u00eb shek XII, Presheva me rrethin\u00eb gjendet n\u00ebn sundimin Bizantin. N\u00eb fund t\u00eb shek. XII, sipas dokumenteve serbe, Preshev\u00ebn e gjejm\u00eb t\u00eb pushtuar nga ana e Niman\u00ebve \/Nemanjiq\u00ebve\/ deri m\u00eb vitin 1455.<\/div>\n<\/div>\n
\n
M\u00eb vitin 1455, Lugina e Preshev\u00ebs hyn n\u00ebn sundimin e Perandoris\u00eb osmane. Nd\u00ebrsa n\u00eb shekullin XVI, rajoni i Preshev\u00ebs i takonte Kadill\u00ebkut t\u00eb Vranj\u00ebs dhe ishte pjes\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse e Sanxhakut t\u00eb Qustendilit.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Pas Kongresit t\u00eb Berlinit, m\u00eb 1878, Kazaja e Preshev\u00ebs i takonte Sanxhakut t\u00eb Prishtin\u00ebs, t\u00eb Vilajetit t\u00eb Kosov\u00ebs. Kazaja p\u00ebrfshinte nahin\u00eb e Bujanocit dhe T\u00ebrgovishtes deri n\u00eb vitin 1912,<\/div>\n
M\u00eb vitin 1918, me themelimin e Mbret\u00ebris\u00eb Serbe, Kroate, Sllovene, rrethi i Preshev\u00ebs i takonte Banovin\u00ebs s\u00eb Vardarit me qend\u00ebr n\u00eb Shkup, Qarku i Kumanov\u00ebs. K\u00ebshtu vazhdoi deri m\u00eb vitin 1945.<\/div>\n
N\u00eb Kadill\u00ebkun e Vranj\u00ebs ndodh\u00ebn tre regjistrime t\u00eb popullsis\u00eb, n\u00eb vitin 1519, 1528 dhe 1570.<\/div>\n<\/div>\n
\n
STRUKTURA NACIONALE E FAMILJEVE DHE BANOR\u00cbVE N\u00cb VRANJ\u00cb<\/div>\n
Nga t\u00eb dh\u00ebnat e lartp\u00ebrmendura n\u00eb tabel\u00eb shihet se dominon familja e krishter\u00eb ndaj asaj myslimane. P\u00ebr at\u00eb koh\u00eb e arsyeshme, sepse sapo filloi p\u00ebrhapja e islamit n\u00eb k\u00ebto troje, ishte shek. XVI.<\/div>\n
Pra, n\u00eb vendbanimet e Lugin\u00ebs s\u00eb Preshev\u00ebs dominon popullata e krishter\u00eb, q\u00eb na \u00e7on n\u00eb konkludim se popullata ishte e besimit ortodoks dhe atij katolik, me \u00e7ka v\u00ebrtetohet se popullata e vendbanimeve t\u00eb Mal\u00ebsis\u00eb ishte me shumic\u00eb e besimit katolik, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn shum\u00eb studiues\u00eb, n\u00eb mesin e tyre edhe studiues serb\u00eb shkruajn\u00eb se Karadaku, por edhe Rujani ishin bastione t\u00eb katolicizmit, nd\u00ebrsa fusha dhe popullata e saj ishte e besimit ortodoks.<\/div>\n<\/div>\n
\n
\u201cPushtimi serb i shek. XII e gjen popullsin\u00eb shqiptare t\u00eb viseve veriore dhe verilindore t\u00eb lidhura kishtarisht me ortodoksin\u00eb bizantine(Kosov\u00eb e Maqedoni) e me katolicizmin roman(Diokle-Zet\u00eb)\u201d. \/P\u00ebllumb Xhufi, Shqiptar\u00ebt n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb serbe t\u00eb Nemanjid\u00ebve, Kosova, nr 4,1994, f. 18.\/<\/div>\n<\/div>\n
\n
\u201cN\u00eb territorin e Serbis\u00eb Jugore t\u00eb sotme ekzistonte kristianizmi edhe para ardhjes s\u00eb Serb\u00ebv\u00eb dhe ishte i rr\u00ebnj\u00ebsuar thell\u00eb n\u00eb popullat\u00ebn e at\u00ebhershme. Poashtu ekzistonin organizata kishtare t\u00eb fuqishme me shum\u00eb seli episkopike(Stobi, Skupi, Ulpiana, Liplani, e tjer\u00eb). N\u00eb Siujdhes\u00ebn Ballkanike \u00ebsht\u00eb e shkruar dhe rregull\u00eb, e cila vazhdon edhe sot, se pas \u00e7do ngjarjeje t\u00eb madhe politike ndodhin ndryshime t\u00eb m\u00ebdha etnike\u201d. \/ Mil. S. Filipovic, Etnicke prilike u Juznoj Srbiji, Skoplje, 1937, f. 396, f. 428\/.<\/div>\n<\/div>\n
\n
\u201cRreth fillimit t\u00eb shekullit pes\u00eb(V), n\u00eb k\u00ebt\u00eb an\u00eb filluan t\u00eb arrijn\u00eb popullat\u00eb e madhe e Sllav\u00ebve t\u00eb Jugut, nd\u00ebrsa rreth gjysm\u00ebs s\u00eb shekullit shtat\u00eb(VII) arrijn\u00eb edhe Serb\u00ebt, nga vendlindja pas Karpateve. Dhe pas shum\u00eb sh\u00ebtitjeve n\u00ebp\u00ebr Siujdhes\u00ebn Ballkanike, n\u00eb fund vendosen n\u00eb tokat, n\u00eb t\u00eb cilat edhe sot jetojn\u00eb. N\u00eb k\u00ebto toka arrin edhe Serbia. N\u00eb vendlindjen e tyre t\u00eb re, Serb\u00ebt takojn\u00eb popullat\u00ebn latine provinciale dhe t\u00eb gjysm\u00eb t\u00eb latinizuar, mbeturinat e vendasve, Ilir\u00ebt dhe Thrakasit, t\u00eb cil\u00ebt ishin m\u00eb tep\u00ebr \u00e7oban\u00eb dhe jetonin n\u00eb male, si dhe n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi n\u00eb vende kodrinore\u2026\u201d. \/ Vladimir Karic, Srbija(opis zemlje, naroda i drzave), Beograd, 1997, f. 85-96\/.<\/div>\n<\/div>\n
\n
\u201cShtrohen detyrime dhe synime imperative, gjeografike dhe ekonomike. Nj\u00ebri prej detyrimeve \u00ebsht\u00eb I qart\u00eb: Lugina e Morav\u00ebs dhe Vardarit formojn\u00eb nj\u00eb t\u00ebr\u00ebsi gjeografike, n\u00eb k\u00ebto dy lugina duhet themeluar nj\u00eb shtet. Pra ky ishte ai synimi I qart\u00eb I cili zhvillohet n\u00eb Serbin\u00eb e Morav\u00ebs q\u00eb t\u00eb zgj\u00ebrohet n\u00eb jug, n\u00eb lugin\u00ebn e Vardarit. N\u00eb aspektin territorial ishte synimi kryesor, t\u00eb cilin e shfaqi ky shtet, synim q\u00eb para 2-3 decenive ishte e pavet\u00ebdijshme. Pas \u00e7lirimit t\u00eb Serbis\u00eb, m\u00eb 1804-1815, ajo tri her\u00eb u zgjerua: me 1833, m\u00eb 1878 dhe m\u00eb 1912, duke u shtrir\u00eb kah jugu, sidomos pas Kongresit t\u00eb Berlinit\u2026 Nd\u00ebrsa me p\u00ebrfundimin e Hekurudh\u00ebs Beograd-Selanik, zgjerimi i Serbis\u00eb kah jugu u b\u00eb synim i vet\u00ebdijsh\u00ebm, program nacional\u2026\u201d, shkruan Jovan Cvijic, Geografski polozaj i veze, Govori i clanci, Sabrana dela, tom 3, f. 148.<\/div>\n
Pastaj Cvijiqi vazhdon: \u201c \u00cbsht\u00eb e njohur se Arbanasit pasardh\u00ebsit e Ilir\u00ebve, n\u00eb mas\u00eb t\u00eb romanizuar gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb pushtetit romak, pastaj t\u00eb p\u00ebrzier me Sllav\u00ebt, sidomos n\u00eb shekullin e mes\u00ebm. Para ardhjes s\u00eb Sllav\u00ebve t\u00eb Jugut, Ilir\u00ebt kishin pjes\u00ebn qendrore t\u00eb Siujdhes\u00ebs prej Danubit t\u00eb mes\u00ebm deri n\u00eb Epir dhe rajoneve qendrore\u2026\u201d n\u00eb: \/Jovan Cvijic, Balkansko poluostrvo, knj.2, Beograd, 2000, f. 187.<\/div>\n<\/div>\n
\n
\u201cShkupi I takonte Dardanis\u00eb, sipas Ptolomeut\/III,9,4\/ kah Mesija e Ep\u00ebrme, e jo kah Maqedonia. Hijeroklo \/f\/655\/ tjot\u00eb se Shkupi \u00ebsht\u00eb kryeqyteti\/metropol\/ n\u00eb Dardani, poashtu thot\u00eb edhe Maecellinus Comes, Chron.ad.a.518, se Shkupi\/Skupis\/ I takonte Iliris\u00eb e jo Maqedonis\u00eb\u201d.Vas.Djeric, Nekoliko glavnih pitanja iz etnografije Stare Srbije i Macedonije, Srem. Karlovci, 1922, str. 7\/.<\/div>\n
N\u00eb rajonin e Bujanocit, p\u00ebrkat\u00ebsisht n\u00eb Lugin\u00ebn e Preshev\u00ebs gjenden objekte t\u00eb rralla t\u00eb krishtera \/ kisha, manastire dhe nekropole\/ q\u00eb d\u00ebshmojn\u00eb qytet\u00ebrimin t\u00eb krishter\u00eb, gj\u00eb q\u00eb tregon se ka ekzistuar nj\u00eb kultur\u00eb e spikatur e krishter\u00eb, t\u00eb dy besimeve, atij ortodoks dhe katolik shqiptare, vazhdim\u00ebsi e kultur\u00ebs ilir\u00eb-dardane dhe q\u00eb ka zanafill\u00ebn pellazgjike.<\/div>\n<\/div>\n
\n
1.KISHAT<\/div>\n
1.1. Kisha n\u00eb periferi t\u00eb T\u00ebrnocit e shekullit IV-V e er\u00ebs son\u00eb , p\u00ebr rreth s\u00eb cil\u00ebs ka pasur vendbanim t\u00eb vjet\u00ebr.<\/div>\n
Ajo gjendet n\u00eb koordinatat m gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike: 0559712, me gjat\u00ebsi gjeografike: 470448.7, n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 459 m.<\/div>\n
Kisha n\u00eb periferi t\u00eb T\u00ebrnocit<\/div>\n
1.2.Kisha n\u00eb T\u00ebrnoc \u00ebsht\u00eb n\u00eb veri t\u00eb fshatit. Brenda mureve t\u00eb kish\u00ebs s\u00eb vjet\u00ebr gjenden varreza.<\/div>\n
Ajo gjendet n\u00eb koordinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike: 0560437, me gjat\u00ebsi gjeografike: 470348.5, n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 436 m.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Kisha n\u00eb T\u00ebrnoc<\/div>\n
1.3.Kisha n\u00eb M\u00ebhall\u00ebn e Kall\u00ebve n\u00eb T\u00ebrnoc.<\/div>\n
Supozohet se kisha \u00ebsht\u00eb e shekullit IV-V e er\u00ebs son\u00eb, sikur edhe lokaliteti arkeologjik te Kisha e Kall\u00ebve.<\/div>\n
Ajo gjendet n\u00eb koordinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike: 0559674, me gjat\u00ebsi gjeografike: 470556.8, n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 468 m.<\/div>\n
Kisha n\u00eb M\u00ebhall\u00ebn e Kall\u00ebve n\u00eb T\u00ebrnoc<\/div>\n
1.4. Kisha Bizantine n\u00eb Gradin\u00eb t\u00eb T\u00ebrnocit.<\/div>\n
Sipas goj\u00ebdh\u00ebnave ky objekt ka qen\u00eb kish\u00eb.<\/div>\n
Ajo gjendet n\u00eb koordinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike:0559686, me gjat\u00ebsi gjeografike: 470539.6, n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 519 m.<\/div>\n
Kisha Bizantine n\u00eb Gradin\u00eb t\u00eb T\u00ebrnocit<\/div>\n
1.5.Kisha katolike n\u00eb Zarbinc\u00eb gjendet n\u00eb korodinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike: 0568413, me gjat\u00ebsi gjeografike: 471963.8, n\u00eb lart\u00ebsi gjeografike: 1.060 m<\/div>\n
Kisha katolike n\u00eb Zarbinc\u00eb<\/div>\n<\/div>\n
\n
1.6.Kisha e Pribocit.<\/div>\n
Sipas Rexhep Kadriut \u00ebsht\u00eb punuar, hulumtuar kisha nga ai dhe arkeologu Aca Gjorgjeviq m\u00eb vitin 2006.Nd\u00ebrsa sipas t\u00eb dh\u00ebnave q\u00eb I dha pronari i vendit, z. Bajrami, kisha \u00ebsht\u00eb e vjet\u00ebr dhe daton nga shekulli XV.<\/div>\n<\/div>\n
\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb vend jan\u00eb gjetur dy monedha t\u00eb vjetra turke t\u00eb Sulltan Selimit, thot\u00eb Rexhep Kadriu.<\/div>\n
Kisha gjendet n\u00eb koordinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike: 0563548, me gjat\u00ebsi gjeografike: 471789.2, n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 98o m.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Kisha n\u00eb Priboc<\/div>\n
1.7.Kisha e vjet\u00ebr n\u00eb Muhoc.<\/div>\n
Sipas Mehmet Abdylit, kisha ka qen\u00eb e vjet\u00ebr dhe shqiptareAjo gjendet n\u00eb koordinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike: 0562121, me gjat\u00ebsi gjeografike: 471396.8, n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 641 m.<\/div>\n
Kisha e Vjet\u00ebr n\u00eb Muhoc<\/div>\n
1.8. Kisha n\u00eb Dobrosin \u00ebsht\u00eb kish\u00eb katolike e shqiptar\u00ebve. Ajo gjendet n\u00eb koordinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike: 0553069, me gjat\u00ebsi gjeografike: 470166.5, n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 557 m.<\/div>\n
Kisha katolike n\u00eb Dobrosin<\/div>\n<\/div>\n
\n
1.10. Kisha e vjet\u00ebr n\u00eb Nasalc\u00eb.<\/div>\n
Rexhep Kadriu gjat\u00eb hulumtimit, identifikimit dhe regjistrimit m\u00eb 2014 thot\u00eb se k\u00ebtu ka gjurm\u00eb t\u00eb kish\u00ebs byzantine e shekullit VI dhe se \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar gjat\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb Bizantine n\u00eb k\u00ebt\u00eb rajon.<\/div>\n
Ajo gjendet n\u00eb koordinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike: 0558489, me gjat\u00ebsi gjeografike: 469576.6., n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 439 m.<\/div>\n
Kisha e Vjet\u00ebr n\u00eb Nasalc\u00eb<\/div>\n<\/div>\n
\n
1.11. Kisha ortodokse shqiptare n\u00eb Gramad\u00eb.<\/div>\n
Kisha \u00ebsht\u00eb e koh\u00ebs s\u00eb hershme antike, e shekullit V, era e jon\u00eb. Banor\u00ebt gjat\u00eb pun\u00ebve kan\u00eb gjetur material arkeologjik t\u00eb koh\u00ebs antike dhe themele t\u00eb kish\u00ebs. Kjo kish\u00eb gjendet n\u00eb lokalitetin antik n\u00eb Gramad\u00eb, n\u00eb koordinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike: 0556919, me gjat\u00ebsi gjeografike: 469420.9, n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 507 m.<\/div>\n
Kisha n\u00eb Gramad\u00eb me gjetje arkeologjike<\/div>\n<\/div>\n
\n
1.12.Kisha ilire n\u00eb Boroc.<\/div>\n
Hulumtuesi I fshatit Boroc, Blagoje Mlladenoviq p\u00ebr k\u00ebt\u00eb kish\u00eb nuk deshti t\u00eb na jap sh\u00ebnime. Mir\u00ebpo nje banore tjet\u00ebr serbe, plak\u00eb 70 vje\u00e7are, Nada Arsiq na v\u00ebrejti ekipin hulumtues dhe m\u00eb ndau mua nga t\u00eb tjer\u00ebt dhe hulumtuesi. M\u00eb pyeti se a jam un\u00eb kryesori n\u00eb k\u00ebt\u00eb ekip, po I thash\u00eb. At\u00ebher\u00eb ajo m\u00eb tregoi se sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb vjehrrit t\u00eb saj, Don\u00e7e Arsiq, kjo ka qen\u00eb kish\u00eb romake e banor\u00ebve t\u00eb k\u00ebtush\u00ebm, \u00ebsht\u00eb e juaja , sikur u shpreh ajo ilire-shqiptare dhe dronte mos po e sheh apo d\u00ebgjon hulumtuesi serb.<\/div>\n
Banor\u00ebt e fshatit tashti k\u00ebt\u00eb kish\u00eb, g\u00ebrmadhat vet\u00ebm kan\u00eb mbetur e shfryt\u00ebzojn\u00eb si vend p\u00ebr lutje ortodokse serbe.<\/div>\n
Kisha gjendet n\u00eb koordinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike:4224201, me gjat\u00ebsi gjeografike: 2144665, n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 420 m.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Kisha ilire n\u00eb Boroc<\/div>\n
1.13. Kisha n\u00eb Novosell\u00eb.<\/div>\n
\u00cbsht\u00eb kish\u00eb e periudh\u00ebs antike, e shekullit III-IV. Banoret e Novosell\u00ebs e quajn\u00eb Manastirishte.<\/div>\n
Ajo gjendet n\u00eb koordinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike: 4222507, me gjat\u00ebsi gjeografike: 2146005, n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 535 m.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Kisha n\u00eb Novosell\u00eb<\/div>\n
1.14.Kisha antike n\u00eb Jabllanic\u00eb.<\/div>\n
Kan\u00eb mbetur vet\u00ebm g\u00ebrmadhat e saj dhe ajo gjendet n\u00eb koordinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike: 422220.2, me gjat\u00ebsi gjeografike: 215432.9, n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 419 m.<\/div>\n
Kisha antike n\u00eb Jabllanic\u00eb<\/div>\n
1.15.Kisha katolike n\u00eb Kon\u00e7ul.<\/div>\n
Kjo kish\u00eb gjendet n\u00eb fshat, p\u00ebrskaj rrug\u00ebs Bujanoc-Gjilan, n\u00eb t\u00eb djatht\u00eb. Sip\u00ebrfaqja e Kish\u00ebs antike sigurisht q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e madhe se sa duket n\u00eb shikim, p\u00ebr shkak se aty jan\u00eb ngritur nd\u00ebrtesa dhe mure. At\u00eb dit\u00eb q\u00eb e vizituam me ekipin hulumtues gjet\u00ebm material t\u00eb bollsh\u00ebm arkeologjik, por dita \u2013dit\u00ebs edhe k\u00ebsaj kishe do t\u2019i humbin gjurm\u00ebt, duke u shkat\u00ebrruar pos nga natyra edhe nga dora e njeriut.<\/div>\n
Kisha \u00ebsht\u00eb katolikeantik\u00eb ilire-dardane.<\/div>\n
Kisha katolike n\u00eb Kon\u00e7ul<\/div>\n
Gjetje arkeologjike \u2013Kisha katolike n\u00eb Kon\u00e7ul<\/div>\n
1.16.Kisha te Prroni i Kumbull\u00ebs.<\/div>\n
Te Prroi i Kumbulll\u00ebs n\u00eb M\u00ebhall\u00ebn e Luranit t\u00eb Kon\u00e7ulit gjendet nj\u00eb lokalitet, n\u00eb t\u00eb cilin gjendet kisha, bunari i kish\u00ebs, krroi i Kish\u00ebs dhe varrezat . K\u00ebtu jan\u00eb gjetur monedha Ak\u00e7e, t\u00eb Pajazitit I, t\u00eb Muratit II, t\u00eb Mehmetit I, thot\u00eb Rexhep kadriu.<\/div>\n
Ajo gjendet n\u00eb koordinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike: 422754.4, me gjat\u00ebsi gjeografike: 21405.7, n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 492 m.<\/div>\n
Kish ate Prroi i Kumbull\u00ebs<\/div>\n<\/div>\n
\n
1.17.Kisha te Kulla e Hasanit n\u00eb Kon\u00e7ul.<\/div>\n
Sipas Rexhep Kadriut, kisha i takon shekullit XIII-XIV dhe ka qen\u00eb kish\u00eb katolike ilire dardane.<\/div>\n
Ajo gjendet n\u00eb koordinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike: 422623.2, me gjat\u00ebsi gjeografike: 214223.1, n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 436 m.<\/div>\n
Kisha te Kulla e Hasanit n\u00eb Kon\u00e7ul<\/div>\n
Gjetje arkeologjike-Kisha te Kulla e Hasanit n\u00eb Kon\u00e7ul<\/div>\n
1.18. Kisha ortodokse n\u00eb Kon\u00e7ul.<\/div>\n
Ajo \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar n\u00eb themelet e kish\u00ebs katolike, e cila i ka takuar popullit autokton iliro-dardan, thot\u00eb Rexhep kadriu. Supozimi im \u00ebsht\u00eb q\u00eb ka mund t\u00eb jet\u00eb edhe kish\u00eb ortodokse shqiptare e hershme.<\/div>\n
Ajo gjendet n\u00eb koordinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike: 422641.1., me gjat\u00ebsi gjeografike: 214220.6, n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 385 m.<\/div>\n
Kisha ortodokse n\u00eb Kon\u00e7ul<\/div>\n
1.19.Kish\u00eb n\u00eb M\u00ebhall\u00ebn Sejac t\u00eb Kon\u00e7ulit.<\/div>\n
Kan\u00eb mbetur vet\u00ebm g\u00ebrmadhat dhe kasha \u00ebsht\u00eb mbuluar m\u00eb dushkaj\u00eb dhe drunj\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm, por kur shikohet m\u00eb holl\u00ebsisht duken themelet e kish\u00ebs t\u00eb shekullit V-VI t\u00eb epok\u00ebs s\u00eb re.<\/div>\n
Ajo gjendet n\u00eb koordinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike: 42279.7, me gjat\u00ebsi gjeografike: 21424.4, n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 440 m.<\/div>\n
Kisha n\u00eb M\u00ebhall\u00ebn Sejac t\u00eb Kon\u00e7ulit<\/div>\n<\/div>\n
\n
2.MANASTIRET<\/div>\n
2.1.Manastiri i Sh\u00ebn Gavrillit n\u00eb Llopardinc\u00eb.<\/div>\n
N\u00eb konpleksin e manastirit gjendet kisha, bujtina dhe nd\u00ebrtesa ndihm\u00ebse p\u00ebr rreth.<\/div>\n
Manastitri gjendet ne koordinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike: 423036.8, me gjat\u00ebsi gjeografike: 214544.5., n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 598 m.<\/div>\n
Manastiri n\u00eb Llapardinc\u00eb<\/div>\n
Fotografi e Manastirit n\u00eb Llapardinc\u00eb<\/div>\n
2.2.Manastiri Bujiq n\u00eb Span\u00e7ec.<\/div>\n
Shihen muret e prishura nga koha dhe dora e njeriut.<\/div>\n
Manastiri gjendet n\u00eb koordinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike: 422140.7, me gjat\u00ebsi gjeografike: 215159.2, n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 485 m.<\/div>\n
Manastiri Buiq n\u00eb Span\u00e7ec<\/div>\n<\/div>\n
\n
3.NEKROPOLE<\/div>\n
3.1.Varrezat te Bira e Nemcit n\u00eb T\u00ebrnoc kan\u00eb qen\u00eb me kulme. Edhe sot shihen dhe gjenden qeramik\u00eb e varrezave.<\/div>\n
Nekropola gjendet n\u00eb koordinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike: 0559389, me gjat\u00ebsi gjeografike: 470410.5, n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 581 m.<\/div>\n
Varrezat te Bira e Nemcit n\u00eb T\u00ebrnoc<\/div>\n
Gjetje arkeologjike \u2013 Varrezat te Bira e Nemcit n\u00eb T\u00ebrnoc<\/div>\n
3.2.Varrezat e Gradin\u00ebs n\u00eb T\u00ebrnoc kan\u00eb gjat\u00ebsin\u00eb veri-jug prej 100m dhe lindje-per\u00ebndim prej 50 m. Varrezat jan\u00eb skeletore, t\u00eb mbuluara me kulme.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Ato gjenden n\u00eb koordinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike: 0559563, me gjat\u00ebsi gjeografike: 470511.9, n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 547 m.<\/div>\n
Varreza skeletore ne Gradin\u00eb t\u00eb T\u00ebrnocit<\/div>\n
3.3.Varrezat antike n\u00eb Jabllanic\u00eb.<\/div>\n
Ato gjenden n\u00eb koordinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike: 422220.2, me gjat\u00ebsi gjeografike: 215432.9, n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 419 m.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Varrezat antike n\u00eb Jabllanic\u00eb<\/div>\n
3.4. Nekropole familjare n\u00eb Bila\u00e7.<\/div>\n
K\u00ebto varreza familjare datojn\u00eb nga shekulli IV i er\u00ebs son\u00eb. Ato shtrihen p\u00ebrgjat\u00eb lumit t\u00eb Bila\u00e7it, n\u00eb t\u00eb majt\u00eb, te Kisha ortodokse. Krijohet p\u00ebrshtypja se q\u00ebllimisht \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar kisha ortodokse p\u00ebr t\u2019i mbuluar dhe humb tragjet e nekropolese ilire n\u00eb k\u00ebt\u00eb vendbanim t\u00eb vjet\u00ebr dardan.<\/div>\n
Ajo gjendet n\u00eb koordinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike: 422115.1, me gjat\u00ebsi gjeografike: 214448.6, n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 402 m.<\/div>\n
Varrezat familjare n\u00eb Bila\u00e7<\/div>\n
Varrez\u00eb familjare n\u00eb Bila\u00e7<\/div>\n
3.5.Varrezat te Kisha e Prronit t\u00eb Kumbulll\u00ebs, n\u00eb M\u00ebhall\u00ebn e Luranit t\u00eb Kon\u00e7ulit gjenden n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat koordinata gjeografike sikur edhe Kisha.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Varrezat te Kisha e Prronit t\u00eb Kumbulll\u00ebs n\u00eb Kon\u00e7ul<\/div>\n
3.6.Nekropole n\u00eb Osllar\u00eb.<\/div>\n
Sipas Rexhep Kadriut jan\u00eb t\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb shekullit II-III s\u00eb er\u00ebs son\u00eb. K\u00ebtu jan\u00eb gjetur material t\u00eb ndrysh\u00ebm arkeologjik: urne, qeramik\u00eb, monedha dhe stoli ari. Nekropolja kap sip\u00ebrfaqen 60 X 70 m.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Nekropolja vazhdon deri te bagremat e k\u00ebtij fshati. Nekropolja \u00ebsht\u00eb i pa hulumtuar dhe i pa gjurmuar.<\/div>\n
Ajo \u00ebsht\u00eb nekropole e banor\u00ebve shqiptar\u00eb autokton\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb vendbanim dhe gjendet n\u00eb koordinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike: 0559461, me gjat\u00ebsi gjeografike: 469644.1, n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 437 m.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Nekropole n\u00eb Osllar\u00eb<\/div>\n
3.7.Varrezat bizantine n\u00eb Gradin\u00eb t\u00eb T\u00ebrnocit.<\/div>\n
K\u00ebto varreza i takojn\u00eb Perandoris\u00eb Bizantine t\u00eb shekullit V-VI t\u00eb er\u00ebs son\u00eb sipas Rexhep Kadriut.<\/div>\n
Qeramika e gjetur e argumenton sakt\u00ebsisht koh\u00ebn e k\u00ebtyre varrezave.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Ato gjenden n\u00eb koordinatat me gj\u00ebr\u00ebsi gjeografike: 0559440, me gjat\u00ebsi gjeografike: 470527.7, n\u00eb lart\u00ebsi mbidetare: 536 m.<\/div>\n
Varrezat n\u00eb Gradin\u00eb t\u00eb T\u00ebrnocit<\/div>\n
Gjetje arkeologjike-Varrezat n\u00eb Gradin\u00eb t\u00eb T\u00ebrnocit<\/div>\n
P\u00ebrfundim<\/div>\n<\/div>\n
\n
Trash\u00ebgimia kulturore ilire-dardane-shqiptare u p\u00ebrvet\u00ebsua me forc\u00eb e dhun\u00eb nga kultura serbe pas shekullit XII, sidomos kah gjysma e dyt\u00eb e shek XIII, kishat, manastiret dhe nekropolet ilire-dardane-shqiptare n\u00eb Rajonin e Bujanocit serbizohen n\u00eb forma t\u00eb ndryshme, t\u00eb cilat i cekim m\u00eb lart\u00eb gjat\u00eb shtjellimit t\u00eb t\u00eb tyre ve\u00e7 e ve\u00e7 , sidomos t\u00eb Mal\u00ebsis\u00eb Lindore t\u00eb saj.K\u00ebshtu u nd\u00ebrtuan apo rind\u00ebrtuan kisha ortodokse sllave n\u00eb themelet e kishave, manastireve dhe nekropoleve t\u00eb krishtera, her\u00eb her\u00eb vendet e k\u00ebtyre objekteve rrethohen, vehen kryqe ortodokse sllave dhe sh\u00ebrbejn\u00eb p\u00ebr faltore t\u00eb tyre.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Presionet, dhuna e Serb\u00ebv\u00eb ishte shum\u00eb e eg\u00ebr ndaj popullat\u00ebs shqiptare n\u00eb Rajonin e Bujanocit, gjat\u00eb shekullit XII-XVI, sa q\u00eb popullata shqiptare e krishter\u00eb, sidomos t\u00eb besim ortodoks, sepse duhet ta m\u00ebsonte gjuh\u00ebn greke ose serbe, p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb \u201c ortodoksi\u201d i mir\u00eb, ose n\u00eb shekullin XVI , me ardhjen e Perandoris\u00eb osmane, sikur kjo popullate u detyrua ta pranoj\u00eb islamin, si besim m\u00eb t\u00eb leht\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb pranuesh\u00ebm, edhepse i t\u00ebr\u00eb besimi islam nuk zhvillohej n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe.<\/div>\n<\/div>\n
\n
T\u00eb themi se edhe n\u00eb koh\u00ebn e Perandoris\u00eb osmane, kisha serbe kishte p\u00ebrkrahjen e saj. Poashtu t\u00eb themi se edhe n\u00eb Kohen e Romak\u00ebve, Bizantit, Serb\u00ebve, Perandoris\u00eb osmane dhe m\u00eb von\u00eb n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb kroate, sllovene dhe serbe, Shqiptar\u00ebve t\u00eb krishter\u00eb dhe t\u00eb islamit nuk iu lejua t\u2019i kryejn\u00eb ritet e tyre n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe dhe as t\u00eb shkollohen n\u00eb gjuh\u00ebn e tyre amtare.<\/div>\n<\/div>\n
\n
REFERENCAT<\/div>\n
1. Jiricek, K.Istorija Srba, I, Beograd, 1922<\/div>\n
2. Xhufi, P\u00ebllumb, Shqiptar\u00ebt n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb serbe t\u00eb Nemanjid\u00ebve, Kosova, nr 4,1994<\/div>\n
3. Filipovic,Mil. S. Etnicke prilike u Juznoj Srbiji, Skoplje, 1937<\/div>\n
4. Karic,Vladimir, Srbija(opis zemlje, naroda i drzave), Beograd, 1997<\/div>\n
5.Cvijic, Jovan, Geografski polozaj I veze, Govori I clanci, Sabrana dela, tom 3<\/div>\n
6.Djeric, Vas. Nekoliko glavnih pitanja iz etnografije Stare Srbije I Macedonije, Srem. Karlovci, 1922<\/div>\n
5. Stojanovski, Aleksandar Vranjski Kadiluk u XVI veku,Vranje, 1965<\/div>\n
8.Vardarska banovina, Kumanovski okrug, srez Presevo, knjiga III, Beograd, 1938<\/div>\n
9.Banovina Vardarska, opsti pregled, Skoplje, 1931<\/div>\n
10.Salihu, Xhemaledin, Kultura shqiptare n\u00eb Preshev\u00eb 1945-1995, Preshev\u00eb, 1999<\/div>\n
6. Salihu, Xhemaledin P\u00ebrfaq\u00ebsimi i Shqiptar\u00ebve t\u00eb Rrethit t\u00eb Preshev\u00ebs n\u00eb organet dhe institucionet partiake e shtet\u00ebrore n\u00eb vitet 1945-47, \u00eb\u00eb\u00eb.Zemra shqiptare, 02.08.2010<\/div>\n
7. Ismajli, Rexhep Mbi disa toponimi n\u00eb Serbi t\u00eb Jugut dhe n\u00eb Maqedoni t\u00eb Veriut, Gjurmime albanologjike, nr.1-2, Prishtin\u00eb, 1970<\/div>\n
8. Stankovic, Todor P. Putne beleske po Staroj Srbiji 1871-1098, Beograd, 1910<\/div>\n
14.Hadzi-Vasiljevic, Jovan, Juzna Stara Srbija, Presevska oblast, knj. II, Beograd, 1913<\/div>\n
15.Hetemi, Ilmi, Sa jemi t\u00eb njohur p\u00ebr zbulimet arkeologjike n\u00eb Lugin\u00ebn e Preshev\u00ebs?, Jehona, nr.57, T\u00ebrnoc, 2001<\/div>\n
16.Kostic, Mihajlo, Presevska kotlina, Drustveno-geografska studija, Vranjski glasnik, knj.V, Vranje, 1969<\/div>\n
17.Kadriu, Rexhep\/Rexha i Llu\u00e7anit\/, arkeolog amator, an\u00ebtar i Shoqat\u00ebs s\u00eb Numizmatik\u00ebve t\u00eb Serbis\u00eb<\/div>\n
18.Projekti i Shoqat\u00ebs p\u00ebr Trash\u00ebgimi dhe Krijimtari Kulturore i Lugin\u00ebs s\u00eb Preshev\u00ebs, me seli n\u00eb Preshev\u00eb: \u201cTrash\u00ebgimia e Bujanocit \u00ebsht\u00eb edhe e jona\u201d realizuar n\u00eb vitin 2013\/2014<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nga; Xhemaledin Salihu Trash\u00ebgimia kulturore ortodokse e Lugin\u00ebs s\u00eb Preshev\u00ebs \u00ebsht\u00eb edhe shqiptare. Lugina e Preshev\u00ebs (Kosova Lindore) \u00ebsht\u00eb e banuar me shumic\u00eb shqiptare dhe aktualisht shtrihet n\u00eb jug t\u00eb Serbis\u00eb. Ajo qysh n\u00eb Antik\u00eb i takonte Dardanis\u00eb, fisit Ilir q\u00eb kryesisht shtrihet p\u00ebrgjat\u00eb lumit Morav\u00eb dhe Vardar. K\u00ebt\u00eb trev\u00eb shqiptare e b\u00ebjn\u00eb komuna e […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8893,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":{"0":"post-8892","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-vendi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/syri.tv\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8892","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/syri.tv\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/syri.tv\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/syri.tv\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/syri.tv\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8892"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/syri.tv\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8892\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8894,"href":"https:\/\/syri.tv\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8892\/revisions\/8894"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/syri.tv\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8893"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/syri.tv\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8892"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/syri.tv\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8892"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/syri.tv\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8892"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}