{"id":8490,"date":"2025-11-24T00:55:21","date_gmt":"2025-11-24T00:55:21","guid":{"rendered":"https:\/\/syri.tv\/?p=8490"},"modified":"2025-11-24T00:55:21","modified_gmt":"2025-11-24T00:55:21","slug":"gazeta-amerikane-1904-shqiptaret-populli-me-fisnik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/syri.tv\/?p=8490","title":{"rendered":"GAZETA AMERIKANE 1904  SHQIPTAR\u00cbT POPULLI M\u00cb FISNIK"},"content":{"rendered":"<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Gazeta amerikane &#171;The Seattle Star&#187; m\u00eb 29 prill 1904, botoi artikullin &#171;Shqiptar\u00ebt, nj\u00eb rac\u00eb e panjohur;<\/div>\n<div dir=\"auto\">miq dhe armiq t\u00eb turqve!&#187;<\/div>\n<div dir=\"auto\">(origj: Albanians, strange race; friend and foe of the turks).<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Artikulli flet me nota v\u00ebrtet\u00eb pozitive e objektive p\u00ebr shqiptar\u00ebt, duke ua vler\u00ebsuar atyre m\u00eb s\u00eb shumti virtytet per te cilat ata ne fakt do t\u00eb deshironin gjithnj\u00eb t&#8217;u njiheshin dhe u kundervihet artikulimeve se ata qenkeshin &#171;t\u00eb eger&#187;.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Nga vendasit quhet Shqip\u00ebri nd\u00ebrsa nga turqit njihet me emrin Arnautlluk. P\u00ebr k\u00ebta t\u00eb fundit, shpesh ajo ka qen\u00eb nj\u00eb hall\u00eb n\u00eb sy, ose nj\u00eb k\u00ebrba\u00e7 n\u00eb duart e tyre. Shqip\u00ebria shtrihet n\u00eb pjes\u00ebn jug-per\u00ebndimore t\u00eb Turqis\u00eb evropiane n\u00eb koordinatat 39 dhe 43 grad\u00eb n\u00eb veri dhe laget n\u00eb per\u00ebndim nga det\u00ebrat Adriatik dhe Jon.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Ka nj\u00eb gjat\u00ebsi prej 290 miljesh dhe gjer\u00ebsi q\u00eb shkon nga 40-90 milje. Terreni \u00ebsht\u00eb malor me n\u00ebnt\u00eb varg-male me shtrije verijug.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Maja m\u00eb e lart\u00eb kap nivelin 8000 k\u00ebmb\u00eb. Nj\u00eb tipar interesant q\u00eb vihet re n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend jan\u00eb lumenjt\u00eb n\u00ebntok\u00ebsor\u00eb si dhe liqenjt\u00eb e mrekulluesh\u00ebm. Eksportet konsistojn\u00eb n\u00eb pambuk, kuaj, dru dhe mis\u00ebr. Shqiptar\u00ebt jan\u00eb pasardh\u00ebs t\u00eb ilir\u00ebve antik\u00eb dhe epirotasve. Gjuha e tyre p\u00ebrmban disa dialekte me diferenca t\u00eb theksuara. Popullsia vler\u00ebsohet se kap shifrat e nj\u00eb milion e gjysm\u00eb.<\/div>\n<div dir=\"auto\"><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-large wp-image-8493\" src=\"https:\/\/syri.tv\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/4-1024x712.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"712\" srcset=\"https:\/\/syri.tv\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/4-1024x712.jpg 1024w, https:\/\/syri.tv\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/4-300x208.jpg 300w, https:\/\/syri.tv\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/4-768x534.jpg 768w, https:\/\/syri.tv\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/4-860x598.jpg 860w, https:\/\/syri.tv\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/4.jpg 1275w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Shqip\u00ebria q\u00eb shtrihet n\u00eb brigjet e Adriatikut \u00ebsht\u00eb vendi m\u00eb i ashp\u00ebr dhe m\u00eb i paeksploruar i Evrop\u00ebs, ashtu si\u00e7 \u00ebsht\u00eb edhe Tibeti n\u00eb Azi.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Ajo \u00e7ka pjesa e mbetur e kontinentit nuk di rreth k\u00ebtij vendi, do t\u00eb p\u00ebrb\u00ebnte material p\u00ebr botimin e nj\u00eb libri t\u00eb madh. Ajo \u00e7far\u00eb di, zor se do t\u00eb mbushte dot nj\u00eb fletushk\u00eb. \u201cFuqit\u00eb e M\u00ebdha\u201d n\u00eb t\u00eb shkuar\u00ebn i kan\u00eb k\u00ebrkuar sulltanit ta rregulloj\u00eb problemin shqiptar. Sulltani duket se nuk e p\u00eblqente k\u00ebt\u00eb ide, e vetmja m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ai ta rregullonte k\u00ebt\u00eb pun\u00eb, isht\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet religjionit.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\u00cbsht\u00eb tmerr\u00ebsisht josh\u00ebse p\u00ebr nj\u00eb evropian t\u00eb shkel\u00eb n\u00eb k\u00ebto vise.<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u00cbsht\u00eb po ashtu po aq e rrezikshme p\u00ebr nj\u00eb shqiptar p\u00ebr ta l\u00ebn\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tij, qoft\u00eb edhe p\u00ebr nj\u00eb distanc\u00eb t\u00eb vog\u00ebl pa u shoq\u00ebruar nga nj\u00eb eskort\u00eb e madhe, pasi gjakmarrja korsikane s\u2018ka q\u00ebn\u00eb kurr\u00eb m\u00eb krenare sesa ajo e shqiptar\u00ebve.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Dikush mund t\u00eb mendoj\u00eb se shqiptar\u00ebt jan\u00eb t\u00eb eg\u00ebr, por n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, ata jan\u00eb kaukazian\u00eb (rac\u00eb e bardh\u00eb \u2013 t\u00eb gjakut m\u00eb t\u00eb past\u00ebr dhe renditen si populli m\u00eb fisnik brenda Perandoris\u00eb osmane.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Crispi, kryeministri i famsh\u00ebm Italian, ishte shqiptar dhe postet n\u00eb ushtrin\u00eb turke dhe administrat\u00ebn civile q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb zot\u00ebsi t\u00eb madhe, kan\u00eb qen\u00eb vazhdimisht monopol i shqiptar\u00ebve.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Nj\u00eb oficer ushtrie me origjin\u00eb shqiptare, mund t\u00eb dallohet fare leht\u00eb, pasi ai nuk e ka kok\u00ebn e ulur dhe v\u00ebshtrimin tinzar t\u00eb nj\u00eb turku, por mbart nj\u00eb v\u00ebshtrim t\u00eb hapur me sy t\u00eb sh\u00ebndritsh\u00ebm dhe q\u00ebndrimin e nj\u00eb atleti.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Karakteristika t\u00eb rralla e sh\u00ebnjojn\u00eb k\u00ebt\u00eb rac\u00eb. Ata jan\u00eb k\u00ebmb\u00ebngul\u00ebs n\u00eb q\u00ebllime, por me t\u00eb cil\u00ebt, brenda rrethanave normale, mund t\u00eb merresh vesh.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Fillimisht ata ishin t\u00eb gjith\u00eb kristian\u00eb, por kur u pushtuan nga turqit, u asimiluan n\u00eb besimin e turqve, duke u b\u00ebr\u00eb k\u00ebshtu i vetmi popull, i cili e ndryshoi besimin n\u00eb mas\u00eb.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Ndjenjat e shqiptarit p\u00ebr turkun jan\u00eb t\u00eb dyzuara. Ashtu sikurse t\u00eb gjitha racat e zonave t\u00eb Maqedonis\u00eb, ai (shqiptari) e d\u00ebshiron pavar\u00ebsin\u00eb e vet dhe e do k\u00ebt\u00eb para se t\u00eb vdes\u00eb Abdyl Hamiti. Ai do t\u00eb luftoj\u00eb p\u00ebr sulltanin duke u v\u00ebn\u00eb n\u00eb krah t\u00eb tij e penguar at\u00eb p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb pavar\u00ebsin\u00eb racave t\u00eb tjera.<\/div>\n<div dir=\"auto\"><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-large wp-image-8491\" src=\"https:\/\/syri.tv\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/2-709x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"709\" height=\"1024\" srcset=\"https:\/\/syri.tv\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/2-709x1024.jpg 709w, https:\/\/syri.tv\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/2-208x300.jpg 208w, https:\/\/syri.tv\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/2-768x1110.jpg 768w, https:\/\/syri.tv\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/2-1063x1536.jpg 1063w, https:\/\/syri.tv\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/2-860x1243.jpg 860w, https:\/\/syri.tv\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/2.jpg 1290w\" sizes=\"auto, (max-width: 709px) 100vw, 709px\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Duke trajtuar religjionin si nj\u00eb lev\u00eb, zyrtar\u00ebve t\u00eb sulltanit u duket m\u00eb e leht\u00eb t\u00eb merren vesh me shqiptar\u00ebt, sesa me bullgar\u00ebt, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb k\u00ebta t\u00eb par\u00ebt mbrojn\u00eb fuqin\u00eb e \u201ct\u00eb s\u00ebmurit t\u00eb Evrop\u00ebs\u201d, klerik\u00ebt e tyre t\u00eb lart\u00eb u thon\u00eb atyre se: rebelimi nuk \u00ebsht\u00eb d\u00ebshira e Muhametit.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Shqiptar\u00ebt kan\u00eb nj\u00eb gjuh\u00eb. Alfabeti i tyre konsiston n\u00eb 30 g\u00ebrma, nj\u00eb mikstur\u00eb e rrall\u00eb greko-latine.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Pushteti turk, gjithsesi, ua ndalon atyre m\u00ebsimdh\u00ebnien n\u00eb shkolla n\u00eb gjuh\u00ebn e vet. Italian\u00ebt dhe francez\u00ebt kan\u00eb kryer nj\u00eb propagand\u00eb kristiane n\u00eb veri dhe n\u00eb jug, por kan\u00eb arritur t\u00eb konvertojn\u00eb vet\u00ebm nja dhjet\u00eb mij\u00eb vet\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Vet\u00eb n\u00eb Turqi, di\u00e7ka e till\u00eb do t\u00eb thoshte vdekje me tortur\u00eb, pra q\u00eb nj\u00eb mysliman te b\u00ebhej kristian, por shqiptar\u00ebt kristan\u00eb dhe muhamedan\u00eb jetojn\u00eb s\u00eb bashku pran\u00eb nj\u00ebri tjetrit.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Shqiptar\u00ebt jan\u00eb pra, miq dhe armiq t\u00eb turkut. Ata kan\u00eb luftuar kund\u00ebr tij si tigra dhe po n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn m\u00ebnyr\u00eb, edhe p\u00ebrkrah tij.<\/div>\n<div dir=\"auto\">N\u00eb k\u00ebt\u00eb moment, ata duken se duan ta b\u00ebjn\u00eb s\u00ebrish k\u00ebt\u00eb gj\u00eb. Ata jan\u00eb ofruar p\u00ebr t\u00eb luftuar kund\u00ebr fuqive t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr sulltanin dhe para pak koh\u00ebsh, e mund\u00ebn at\u00eb kur ai d\u00ebrgoi nj\u00eb ushtri p\u00ebr t\u2019i shtypur.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Ta konsiderosh turk nj\u00eb shqiptar, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ofendim i madhe p\u00ebr t\u00eb dhe nuk ka gj\u00eb q\u00eb do ta b\u00ebnte at\u00eb t\u00eb luftonte m\u00eb shum\u00eb sesa ta quaje at\u00eb turk.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Nj\u00eb gj\u00eb p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn shqiptari \u00ebsht\u00eb krenar, \u00ebsht\u00eb se fjala e tij \u00ebsht\u00eb po aq e barasvlefshme sa nj\u00eb marr\u00ebveshje e n\u00ebnshkruar. Kjo gj\u00eb p\u00ebr turqit nuk merret n\u00eb konsiderat\u00eb.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Disa evropian\u00eb dikur kaluan n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00ebn mbrojtjen e nj\u00eb bajraktari, miq\u00ebsin\u00eb e t\u00eb cilit tashm\u00eb e g\u00ebzonin, dhe q\u00eb u kishte dh\u00ebn\u00eb fjal\u00ebn e tij p\u00ebr q\u00ebndrim t\u00eb sigurt t\u00eb tyre. Nj\u00eb fis q\u00eb ishte n\u00eb gjak me t\u00eb, vrau nj\u00eb pjes\u00ebtar t\u00eb grupit dhe qysh prej asaj kohe, k\u00ebto dy fise jan\u00eb n\u00eb gjak me nj\u00ebri-tjetrin.<\/div>\n<div dir=\"auto\"><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-large wp-image-8492\" src=\"https:\/\/syri.tv\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/3-1024x725.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"725\" srcset=\"https:\/\/syri.tv\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/3-1024x725.jpg 1024w, https:\/\/syri.tv\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/3-300x212.jpg 300w, https:\/\/syri.tv\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/3-768x544.jpg 768w, https:\/\/syri.tv\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/3-860x609.jpg 860w, https:\/\/syri.tv\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/3.jpg 1290w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Sulltani \u00ebsht\u00eb i lodhur nga d\u00ebmshp\u00ebrblimet dhe nuk do ta nxjerr\u00eb zbuluar ushtrin\u00eb e tij p\u00ebr momentin n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi, n\u00eb Shqip\u00ebri. Sulltani dhe n\u00ebpun\u00ebsit e trupit diplomatik p\u00ebrdorin shqiptar\u00ebt si truproja.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Kur nj\u00eb shqiptari i besohet nj\u00eb detyr\u00eb e till\u00eb, apo jep fjal\u00ebn, ai e mbron me jet\u00ebn e vet pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsin e tij.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Mikpritja e shqiptar\u00ebve \u00ebsht\u00eb nj\u00eb virtyt i paarritsh\u00ebm i tyre. N\u00ebse nj\u00eb vras\u00ebs q\u00eb arratiset nga shok\u00ebt e viktim\u00ebs s\u00eb tij, shkel pragun e nj\u00eb sht\u00ebpie, edhe n\u00ebse kjo sht\u00ebpi \u00ebsht\u00eb e v\u00ebllait t\u00eb viktim\u00ebs s\u00eb tij, ai mund t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb p\u00ebr tri dit\u00eb absolutisht i sigurt, por pas mbarimit t\u00eb afatit treditor, ai duhet t\u00eb largohet. Ai ka n\u00eb dispozicion 24 or\u00eb p\u00ebr t\u2019u larguar dhe q\u00eb nga ky moment, dyert e gjakmarrjes konsiderohen t\u00eb hapura.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Shqiptar\u00ebt i kushtojn\u00eb v\u00ebmendje veshjes. Kostumet e tyre ndryshojn\u00eb sipas zonave, por zakonisht konsistojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb k\u00ebmish\u00eb t\u00eb bardh\u00eb, t\u00eb punuar me dor\u00eb, me material prej tekstili t\u00eb leht\u00eb, me xhaket\u00eb pa m\u00ebng\u00eb, e punuar bukur me shirita kuq e zi , nj\u00eb brez zakonisht i kuq i lidhur rreth e qark belit, me pjes\u00ebn fundore q\u00eb shtrihet plot eleganc\u00eb posht\u00eb.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Rreth brezit ngjeshen thika dhe pistoleta.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Pantallonat jan\u00eb t\u00eb lehta t\u00eb ngjitura pas k\u00ebmb\u00ebve, duke mbuluar k\u00ebmb\u00ebt deri mbi k\u00ebpuc\u00eb, t\u00eb punuara nga vithet deri tek gjunjt\u00eb.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Kjo veshje finalizohet me nj\u00eb qeleshe t\u00eb k\u00ebndshme dhe ju n\u00eb fund keni rastin t\u00eb shihni nj\u00eb krijes\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Is\/Temsi Semi<\/div>\n<div dir=\"auto\">23.11.2025<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gazeta amerikane &#171;The Seattle Star&#187; m\u00eb 29 prill 1904, botoi artikullin &#171;Shqiptar\u00ebt, nj\u00eb rac\u00eb e panjohur; miq dhe armiq t\u00eb turqve!&#187; (origj: Albanians, strange race; friend and foe of the turks). Artikulli flet me nota v\u00ebrtet\u00eb pozitive e objektive p\u00ebr shqiptar\u00ebt, duke ua vler\u00ebsuar atyre m\u00eb s\u00eb shumti virtytet per te cilat ata ne fakt [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8494,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-8490","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-zvicer"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/syri.tv\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8490","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/syri.tv\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/syri.tv\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/syri.tv\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/syri.tv\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8490"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/syri.tv\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8490\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8495,"href":"https:\/\/syri.tv\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8490\/revisions\/8495"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/syri.tv\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8494"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/syri.tv\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8490"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/syri.tv\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8490"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/syri.tv\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8490"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}